MARKO LONČAR: Parazit koji je osvojio svijet

Marko Lončar Izbori

Malo šta je bolji pokazatelj u prilog tome da je globalizovani svijet u 2020. uveliko sve bliže donedavno nedostižnoj Americi kao Oskar koji je podigao Bong Džun Ho u noći sa nedjelje na ponedjeljak.

Bilo je potrebno da prođu čak 92 godine da bi američka Akademija filmskih nauka i umjetnosti, priznata kao univerzalni reper u oblasti kinematografije, dodijelila najveće priznanje nekom filmu van engleskog govornog područja.

Nisu se na taj potez odlučili ni za brojne francuske i druge evropske filmove koji su povremeno znali izbiti u najužu konkurenciju niti za maestralni La vita è bella Roberta Maninjija međutim južnokorejski „Parazit“ zauzeo je mjesto u istoriji uspjehom bez presedana, pa tako iz SAD-a, sem što trenutno ne dolazi najbolji košarkaš NBA lige, sada ne dolazi ni aktuelni dobitnik Oskara.

Film koji je svjetsku javnost osvojio Zlatnom palmom u Kanu prošlog maja na jedinstven način prožet savršenim miksom žanrova u postideološkom dobu prikazao je klasni sukob kroz prizmu tri porodice koje dolaze sa različitih ekstrema južnokorejskog društva.

Dvije marginalizovane porodice prinuđene su na bespoštednu borbu za golu egzisteciju u kojoj ne prezaju od svih mogućih rješenja unutar bedemima zaklonjenog velelepnog dvorišta porodice Park. Socijalna nejednakost prikazana je, kako to i sam režiser priznaje, kroz jedino polje susreta klasa – rad.

Upravo na tom polju članovi porodice Ki, vrsno se koristeći spletkarenjem kroz koje se očitava značaj posjedovanja veza u visokom društvu, a na uštrb meritokratije koja im je u postojećem sistemu onemogućena, uspijevaju jedno za drugim ući u životni prostor porodice Park. Tako se potvrđuju u sistemu širokog raspona društvenih nejednakosti ne mareći za gubitnike u igri neprestanih pokušaja i pogrešaka.

Ipak, ono što ovaj film čini unikatnim, pored duboke prožetosti sociopolitičkom problematikom koja se suptilno nameće, jeste antagonizam likova. Gledaoci ostaju onemogućeni za uobičajeni pristup i identifikaciju sa protagonistima nasuprot antagonista. Takav klasični antagonizam ne pronalazi mjesto u „Parazitu“ dok ga odmjenjuje skalarni antagonizam zasnovan na odnosu vlasništva u konkretnom slučaju, a predočen na jednoj od rečenica iz filma: „Lako je biti fin kada si bogat“.

Identifikovati se sa jednom od porodica nasuprot druge moguće je samo privremeno, sve dok ne isplivaju na površinu duboki realistički porivi u borbi za sopstveni opstanak. Skalarni prikaz antagonizama upotpunjuju i brojne metafore, a jedna od onih koje se ističu je metafora stepenica i podzemlja koje kroz konstantno spuštanje i život ispod površine zemlje prikazuju pad i položaj marginalizovane klase.

Još jedna metafora koja na brutalan način razdvaja klase je neugodan miris koji „prelazi granice“ kao indikator socijalnog statusa, a čija je kulminacija u jednoj od završnih scena u kojoj otac Ki ubistvom gospodina Parka simbolično zadaje osvetnički udarac marginalizovanih mirisnim buržujima.

Film, iako na scenu vraća socijalne teme, i kao takav predstavlja omaž socijaldemokratiji, nema pretenziju zastupanja bilo koje od dvije klase. Kroz elemente humora, akcije i drame prožete objektivnim odnosom prema klasama koje su podjednako sklone porivima, ukazuje se na mane kapitalističkog sistema u kojima je „najbolji plan onaj koji ne postoji“. Upravo od tih riječi počinje preokret u radnji filma koji iz komedije prelazi u napeti triler vođen spletom okolnosti pod uticajem nevidljive ruke.

Meritokratiji, kao egalitarističkom idealu, baziranoj na solidnim planovima kroz upotrebu talenata i vještina neophodno je da se suoči sa odgovornošću i samousredsređenošću koju nosi. Južna Koreja sa preko 50 miliona stanovnika smještenih mahom u visokim i gustim oblakoderima (skalarni međuprostor između podzemlja i privatne kuće Parkovih) na površini od svega 500 km2 slika je globalizovanog svijeta, a „Parazit“ svojim uspjehom postavlja pitanje: vodi li nas humanizam današnjice u kanibalizam sutrašnjice?

POSTAVI ODGOVOR

Unesite komentar
Unesite ime