SAŠA ŠMULJA: Bahatost i sinonimi

O humoru

Biće da je bahatost jedna od onih riječi našeg jezika za koje nam se čini da kriju svoje pravo porijeklo, a u stvari jedino što nevješto skrivaju jeste veoma brojna porodica sinonima. I sindroma.

Rječnici koje zovemo etimološkim kažu da ova riječ u svom korijenu znači oholost, oni opštijeg tipa upućuju na osionost i nadmenost, a rječnici sinonima na aroganciju i grubost.

Tek kod ovih posljednjih veselu obitelj upoznajemo u njenoj pravoj „raskoši”. Pa kaže: obijest, osionost, grubost, violentnost, osornost, drskost, oholost, okrutnost, bezočnost, uobraženost, naduvenost, nadmenost, gordost, drčnost, visokoparnost, izvještačenost, narcisoidnost itd.

Treba imati u vidu da ovdje ni izbliza nisu nabrojani svi postojeći sinonimi. Zainteresovani čitalac ovaj niz može upotpuniti uvidom u Ćosićev „Rečnik sinonima” ili neki drugi sličan priručnik. Lično bih pod bahatost svrstao i tvrdokorno istrajavanje u nemaru i neradu, ali to je već neka druga priča.

Stvar je u tome što je ovo jedan od najdužih nizova sinonima za koje znam i što, bez obzira na tvrdnje nekih leksikologa da pravih sinonima zapravo i nema, kao da je uistinu listom izašao ispod značenjskog „šinjela” bahatosti.

Stvar je i u tome što smo ovdje sa plodovima bahatosti suočeni na svakodnevnom nivou i što materijala u tom domenu ima i za neku novu teoriju o beskrajnim nizovima nekog novog Umberta Eka. U marketu ili u saobraćaju, na šalteru ili na televizijskom ekranu, u javnom i u profesionalnom životu, u društvenoj i u političkoj stvarnosti, na stadionu i u parlamentu, svaki dan je antologija za sebe.

I ko onda ne bi mogao da bude antologičar? Dovoljno je da se osvrnemo oko sebe i da prepoznamo neke od ovih sinonima. Obijest političara. Osionost moćnika. Grubost prvosveštenika. Violentnost policije. Osornost imućnih. Drskost „pozicioniranih”. Oholost „autohtonih”. Okrutnost nasilnika. Bezočnost ubica.

Uobraženost onih koji nam odgovaraju s „viših” mjesta. Naduvenost onih kojima je mrsko i da odgovaraju. Nadmenost onih čiju profesionalnu uslugu čekamo. Gordost lažnih bogomoljaca i rodoljubaca. Drčnost šovinista i autošovinista. Visokoparnost moralizatora. Izvještačenost intelektualaca i umjetnika. Narcisoidnost slavnih i neslavnih.

Ova negativna litanija iz našeg svakodnevnog života u isto vrijeme je i verbalno uprizorenje onog klasičnog „homo balkanikus” mentaliteta. Mentaliteta koji ovdje ima i svoje nosioce i svoje žrtve; koji ovdje na Balkanu zapravo ne zna za granice, ali koji izvan tih granica biva bogme kao rukom odnesen. Nema pomilovanja niti opravdanja za ovdje pomenute društvene ili duhovne, kolektivne ili individualne anomalije. Sve su one bahatost na svoj (pasivan ili agresivan) način.

POSTAVI ODGOVOR

Unesite komentar
Unesite ime