Amerika je decenijama najuspješnija svjetska mašina za stvaranje milionera i milijardera. Evropa, međutim, svojim stanovnicima u prosjeku nudi duži život, više slobodnog vremena, bezbjednije okruženje i dostupnije zdravstvo i obrazovanje.

Zato odgovor na pitanje da li je bolje biti bogat u SAD ili Evropi zavisi od jedne važne razlike: pokušavate li tek da stvorite veliko bogatstvo ili ga već imate?

Za ambicioznog preduzetnika, investitora ili vrhunskog stručnjaka koji želi da zaradi prvi milion, Sjedinjene Američke Države uglavnom su bolji izbor. Za porodicu koja već raspolaže sa nekoliko ili desetak miliona dolara i želi mirniji, sigurniji i kvalitetniji život, prednost često prelazi na evropsku stranu Atlantika.

Naravno, Evropa nije jedinstven poreski ni ekonomski prostor. Život milionera u Švajcarskoj, Francuskoj, Bugarskoj ili Španiji podrazumijeva potpuno različite poreze i troškove. Velike razlike postoje i unutar SAD – između Kalifornije i Floride, odnosno Njujorka i Teksasa.

Ipak, podaci otkrivaju jasan obrazac.

SAD su i dalje najveća fabrika milionera

Najnoviji izvještaj UBS Global Wealth Report pokazuje snagu američkog modela. Tokom 2025. godine u svijetu je stvoreno gotovo milion novih dolarskih milionera. Više od 440.000, odnosno skoro polovina ukupnog broja, pojavilo se u SAD – više od 1.000 svakog dana.

U SAD se nalazi čak 35,7 odsto ukupnog svjetskog privatnog bogatstva, dok prosječna imovina po odrasloj osobi iznosi 696.277 dolara. Ispred Amerike nalazi se samo Švajcarska sa prosjekom od 910.382 dolara. Prosjek za zapadnu Evropu iznosi nešto više od 330.000 dolara.

Američka prednost još je vidljivija na samom vrhu. Prema UBS-u, u SAD je 2025. živjelo 924 milijardera, koji su zajedno posjedovali oko 6.900 milijardi dolara. Čak 74 odsto njih klasifikovano je kao samostalno stvoreni milijarderi, a ne samo nasljednici velikih porodičnih bogatstava.

Nije riječ samo o nižim porezima. SAD nude ogromno jedinstveno tržište, razvijenu industriju rizičnog kapitala, duboko tržište kapitala i kulturu u kojoj su vlasnički udjeli, bonusi i brzo skaliranje kompanija važniji dio naknade nego u većem dijelu Evrope.

Drugim riječima, u Americi je veći rizik, ali je i potencijalna nagrada znatno veća.

Prosjek priča američku, a medijana evropsku priču

Američkih 696.277 dolara prosječnog bogatstva po odrasloj osobi zvuči impresivno. Međutim, medijalno bogatstvo – vrijednost koja dijeli stanovništvo na dvije jednake polovine – iznosi svega 68.998 dolara.

Razlika između prosjeka i medijane pokazuje koliko je američko bogatstvo koncentrisano na vrhu.

U Luksemburgu je medijalno bogatstvo 394.005 dolara, u Belgiji 277.166, Danskoj 203.771, Francuskoj 121.898, Španiji 111.575, a Italiji 131.001 dolar. Njemačka je izuzetak među velikim evropskim ekonomijama, sa medijanom od samo 53.485 dolara, dijelom zbog nižeg vlasništva nad nekretninama.

To znači da SAD stvaraju više izuzetno bogatih ljudi, dok su u značajnom dijelu zapadne Evrope imovina i životni standard ravnomjernije raspoređeni.

Bogatom Amerikancu zato je lakše da postane još bogatiji, ali on živi u društvu sa većim razlikama, vidljivijim siromaštvom i neujednačenijim kvalitetom javnih usluga. Novac može kupiti bolju kuću, školu i zdravstvenu zaštitu, ali ne može potpuno privatizovati ulicu, saobraćaj, javni prostor i društveno povjerenje.

Porezi: SAD pobjeđuju u prosjeku, ali adresa mijenja računicu

Prema izvještaju OECD-a za 2026, poreski klin – ukupna razlika između troška rada poslodavca i neto zarade zaposlenog – za samca sa prosječnom platom iznosio je 30 odsto u SAD.

U Belgiji je dostizao 52,5 odsto, Njemačkoj 49,3, Francuskoj 47,2 i Italiji 45,8 odsto. Prosjek OECD-a iznosio je 35,1 odsto.

Ovaj pokazatelj se odnosi na prosječnog zaposlenog, a ne na milionera, ali dobro ilustruje širu razliku između američkog i evropskog modela.

Najviša federalna stopa poreza na dohodak u SAD tokom 2026. iznosi 37 odsto. Pojedine savezne države nemaju porez na lični dohodak, dok u Kaliforniji najviša državna stopa dostiže 13,3 odsto, uz dodatni namet na visoke zarade. Zbog toga milioner u Majamiju i milioner u Los Anđelesu praktično ne žive u istom poreskom sistemu. Pregled američkih poreskih stopa za 2026.

Ni Evropa nije jedinstvena. Prosječna najviša stopa poreza na dohodak u evropskim članicama OECD-a iznosi oko 43 odsto, ali se kreće od približno 15 odsto u Mađarskoj do oko 55 odsto ili više u dijelu zapadne i sjeverne Evrope. Razlikuju se i porezi na dividende, kapitalnu dobit, nasljedstvo i samu imovinu.

U nekim evropskim zemljama određene dugoročne kapitalne dobiti mogu biti oslobođene poreza, dok druge, poput Danske, primjenjuju visoke stope. Za veoma bogate zato nije presudan samo iznos imovine, već i njen izvor: plata, dividende, prodaja kompanije, nekretnine ili nasljedstvo.

Američko državljanstvo nosi još jednu specifičnost. SAD oporezuju svoje državljane na prihod ostvaren širom svijeta, bez obzira na mjesto stanovanja, uz olakšice i ugovore koji mogu umanjiti dvostruko oporezivanje.

Evropske države uglavnom polaze od poreske rezidentnosti. Promjenom stvarnog mjesta života često je moguće promijeniti i poresku jurisdikciju, iako pojedine zemlje imaju izlazne poreze i posebna pravila za veliku imovinu.

Bogati u SAD dobijaju vrhunsku medicinu – i ogroman račun

SAD imaju neke od najboljih bolnica, ljekara i medicinskih tehnologija na svijetu. Bogata osoba sa kvalitetnim osiguranjem može dobiti izuzetno brzu i sofisticiranu njegu. Ali američki sistem je ubjedljivo najskuplji među razvijenim državama. Zdravstvena potrošnja 2024. dostigla je približno 14.880 dolara po stanovniku – dva i po puta više od prosjeka OECD-a. Uprkos tome, očekivani životni vijek u SAD iznosi 78,4 godine, odnosno 2,7 godina manje od prosjeka OECD-a.

U Evropskoj uniji očekivani životni vijek tokom 2024. iznosio je 81,5 godina, po Eurostatu.

Prosječna godišnja premija američkog porodičnog zdravstvenog osiguranja preko poslodavca dostigla je 26.993 dolara u 2025. Zaposleni su od tog iznosa direktno plaćali oko 6.850 dolara, dok je ostatak predstavljao trošak poslodavca i dio ukupne naknade za rad.

Za multimilionera ti troškovi nijesu egzistencijalni problem. Ipak, evropski sistem mu omogućava da živi u društvu u kojem bolest susjeda, zaposlenog ili člana porodice znatno rjeđe postaje finansijska katastrofa.

Obrazovanje: Amerika nudi najskuplje i najuticajnije institucije

Američki univerziteti dominiraju vrhom globalnih akademskih rang-lista i predstavljaju ključni dio mreže kroz koju se povezuju budući preduzetnici, investitori i rukovodioci.

Cijena tog pristupa je visoka. Prosječna godišnja školarina za domaće studente na američkim javnim univerzitetima iznosi 9.596 dolara, a na privatnim 34.041 dolar – najviše u OECD-u, prema izvještaju “Education at a Glance 2025”.

U Francuskoj je godišnja školarina za studente iz EU i Evropskog ekonomskog prostora na javnom osnovnom studijskom programu svega 178 eura, dok se cijene javnih osnovnih studija u Španiji uglavnom kreću između 700 i 1.700 eura.

Bogata američka porodica može platiti najbolje obrazovanje, ali evropskoj porodici nije potrebno veliko bogatstvo da djeci obezbijedi kvalitetan fakultet bez višedecenijskog duga.

Evropa nudi ono što se ne može lako kupiti: vrijeme i sigurnost

Amerikanci rade osjetno više od stanovnika najvećih zapadnoevropskih ekonomija. OECD-ove uporedne serije pokazuju oko 1.800 radnih sati godišnje u SAD, naspram približno 1.500 u Francuskoj i znatno manje u Njemačkoj.

Američki savezni zakon ne garantuje plaćeni godišnji odmor. U EU svaki zaposleni ima pravo na najmanje četiri sedmice plaćenog odmora.

Razlika je vidljiva i u bezbjednosti. FBI je za 2025. evidentirao stopu ubistava od 4,1 na 100.000 stanovnika, što je najniži američki nivo u više decenija. U EU je tokom 2024. registrovano 3.953 namjernih ubistava, što na oko 450 miliona stanovnika odgovara stopi od približno 0,9 na 100.000. Metodologije nijesu potpuno jednake, ali je razlika dovoljno velika da potvrdi evropsku prednost.

Sličnu sliku daje World Happiness Report za 2026. godinu. SAD se nalaze na 23. mjestu, dok su među deset najbolje rangiranih država čak osam evropske: Finska, Island, Danska, Švedska, Norveška, Holandija, Luksemburg i Švajcarska.

Konačna presuda: Gdje je bolje biti bogat?

Ako je cilj pokrenuti kompaniju, brzo povećati prihode, dobiti pristup velikom kapitalu i pretvoriti vlasnički udio u ogromno bogatstvo – SAD ostaju najbolja opcija.

Ako već imate dovoljno novca da vam veća zarada ne mijenja život, tada zdravlje, vrijeme, sigurnost, obrazovanje djece, uređeni gradovi i društvena stabilnost dobijaju veću vrijednost. U tom slučaju prednost često ima Evropa.

Švajcarska je vjerovatno najbliža kombinaciji oba modela: evropski kvalitet života, visoka sigurnost, snažan finansijski sistem i najveće prosječno bogatstvo po stanovniku na svijetu. Ali i tamo porezi i troškovi zavise od kantona i porodične strukture.

Najprecizniji zaključak zato glasi: Amerika je bolje mjesto da postanete bogati, dok je uređeni dio Evrope često bolje mjesto da kao bogata osoba živite.

Idealna kombinacija za globalno mobilnog milionera bila bi američka kompanija i ulaganja, uz evropsko mjesto stanovanja. Međutim, poreska rezidentnost, državljanstvo i izlazni porezi znače da takav model mora biti pažljivo planiran – i da jednostavna avionska karta nije dovoljna da promijeni poresku adresu.

.fb-background-color {
background: #ffffff !important;
}
.fb_iframe_widget_fluid_desktop iframe {
width: 100% !important;
}

investitor.me